ศิลปะไทย3

ศิลปะไทยครั้งรัชกาลที่ 1 : รุ่งอรุณของศิลปะ (2)

          มาต่อกันจากบทความที่แล้ว ซึ่งได้เกริ่นถึงศิลปะครั้งรัชกาลที่ 1 ที่เป็นตัวอย่างงานศิลปกรรมชั้นยอดในรั้วในวังกันไปแล้วอย่างตัวอย่างงานศิลปกรรมภายในพระบรมมหาราชวังและภายในวัดพระศรีรัตนศาสดารามหรือวัดพระแก้วของเรา ในบทความนี้ เราลองขยับออกมาจากพื้นที่กำแพงวังกันบ้าง มาดูซิว่านอกรั้วนอกวังนั้นจะยังคงเหลือหลักฐานทางศิลปะใดๆที่บ่งชี้ถึงความรุ่งเรืองทางศิลปะครั้งรัชกาลที่ 1 ได้บ้าง

          ไม่ให้เป็นการเสียเวลา เรามาเริ่มกันที่ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม หรือ วัดโพธิ์กันก่อนเลย โดยงานศิลปกรรมที่ยังคงเป็นหลักฐานตัวอย่างงานศิลปะครั้งรัชกาลที่ 1 ในวัด ได้แก่

          พระวิหารสี่ทิศที่ล้อมรอบพระอุโบสถอยู่ จัดได้ว่ามีศิลปกรรมอย่างครั้งรัชกาลที่ 1 ชัดเจน แม้ว่าตัวสิ่งก่อสร้างภายในวัดจะเป็นของซ่อมใหม่ครั้งรัชกาลต่อๆมาเสียเยอะ แต่สิ่งที่คงเหลือ เช่น ฐานพระภายในพระวิหารหรือลวดลายหน้าบันของวิหารก็น่าเชื่อว่าจะยังคงเค้าเดิมในสมัยรัชกาลที่ 1 ได้อยู่ เป็นที่น่าเสียดายว่าภายในพระวิหารทั้ง 4 นั้น แต่เดิมมีภาพจิตรกรรมฝาผนังที่เขียนภาพเล่าเรื่องทางพระพุทธศาสนา ฝีมือของช่างเอกครั้งรัชกาลที่ 1 อยู่ อย่างพระอาจารย์นาค ผู้เดียวกับที่ได้ฝากฝีมือจิตรกรรมไว้ที่หอพระไตรปิฏก วัดระฆัง แต่ปัจจุบัน ภาพจิตรกรรมดังกล่าวชำรุดเสียหายและโดนลบทิ้งไปเสียหมดแล้วนั้นเอง

          ดังนั้นเมื่อเรากล่าวอ้างอิงถึงหอพระไตรปิฏก วัดระฆัง กันไปแล้ว ในส่วนนี้ เรามากล่าวถึงหอพระไตรปิฏก วัดระฆัง กันเต็มๆเลยดีกว่า สำหรับหอพระไตรปิฏก วัดระฆัง จัดได้ว่าเป็นงานฝีมือช่างครั้งรัชกาลที่ 1 เพียงหนึ่งเดียวทียังหลงเหลืออยู่ มีหลักฐานปรากฏว่าหอพระไตรปิฏก วัดระฆังนี้แต่เดิม เป็นเรือนของรัชกาลที่ 1 ครั้งยังมิทรงได้ขึ้นครองราชย์อยู่ก่อน เมื่อได้ปราบดาภิเษกตนขึ้นเป็นปฐมบรมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรีแล้ว จึงได้ถวายเรือนตนแห่งนี้เป็นหอพระไตรปิฏกให้กับวัดระฆังนั้นเอง ดังนั้นรูปแบบทางสถาปัตยกรรมของหอพระไตรปิฏก วัดระฆังหลังนี้จึงมีลักษณะที่เป็นแบบอย่างของบ้านเรือนครั้งรัชกาลที่ 1 หรือก่อนหน้านั้นได้เป็นอย่างดี ภายในหอพระไตรปิฏก วัดระฆังในปัจจุบันก็ยังคงเหลือภาพจิตรกรรมที่เขียนไว้บนฝาไม้ เล่าเรื่องการกำเนิดของพระอินทร์ไว้อีกด้วย นับได้ว่างานสถาปัตยกรรมและจิตรกรรมของหอพระไตรปิฏก วัดระฆัง จัดเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ผู้ศึกษางานศิลปะครั้งรัชกาลที่ 1 ได้เป็นอย่างดี และนับควรเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่ผู้ฝักใฝ่ทางศิลปะไทยควรมาดูมาชมกันให้ได้สักครั้งในชีวิตของตนนั้นเอง